|
Roger Wittevrongel
Er zijn twee soorten kunstenaars:
de nomaden en de sedentairen. De eersten bouwen hun
oeuvre uit, van experiment tot experiment, en veranderen
voortdurend van artistiek gewest. De anderen vertoeven
honkvast in hetzelfde huis van de kunst en hernemen
en vervolmaken de optie waarvoor zij zich lang voordien
uitspraken.
Tot deze laatsten behoort Roger
Wittevrongel, die sinds jaren rond twee thema's werkt:
de voorwerpen die men ontdekt in de stedelijke en industriële
omgeving; de stillevens van het toeval: luiken, muren,
poorten, signalen, toevallige configuraties... De andere
pool is minder gevarieerd: het vrouwelijk naakt, de
tors, al dan niet gekleed en de wereld van de intimiteit,
het bed, het atelier. De lokstemmen van de tijd verleidden
hem ook niet tot andere disciplines dan het traditionele
kwartet van schilderkunst, tekening, aquarel en grafiek.
Misschien is hij vooral een tekenaar.
Wittevrongel vindt woorden bij zijn
werk overbodig. Zijn oeuvre behoeft dan ook geen grote
woordenschat. Het spreekt voor zichzelf. Geen metafysica
dus, geen ondoorgrondelijke expressie van het onderbewuste,
geen weergave van de subjectieve ervaringswereld. Hij
registreert streng en perfectionistisch wat zijn oog
ziet, of meent te zien. Bij Wittevrongel is een zonnebaadster
een vrouw die baadt in de zon; een poort is een poort;
een verhakkeld kistje is een kistje dat verhakkeld is.
Woord en beeld zijn pleonastisch. Achterdocht en filosofie
lijken overbodig: misschien wil hij ons wel leren kijken
met datzelfde onderkoelde oog. Alhoewel die objectieve
neutraliteit wel eens verraden wordt door een liefde
voor de materie en een warme bewondering voor de dingen
zoals ze gezien worden.
Concretisme ? Hyperrealisme ? De
eeuwige en uitzichtloze discussie over stroming en strekking.
In elk geval is het gewoon zo, dat Wittevrongel een
thema kiest, omdat het hem raakt. Aan de basis van de
beelden die hij kiest en schept, liggen elementaire
vormervaringen: cirkel en rechthoek, vertikale en horizontale
lijnen, opening en afsluiting, rechten en krommen, licht
en donker. De bijzondere kwaliteit van Wittevrongels
werken is te danken aan de fascinerende eenheid tussen
het concreet karakter en de abstracte vorm. De wijze
waarop deze kunst waargenomen wordt, is afhankelijk
van het feit, dat men niet alleen het voorgestelde motief,
maar vooral de vorm in deze abstracte, afhankelijke,
geestelijke betekenis herkent. De poging om de inhoud
van de kunst via het motief en het voorgestelde object
te verklaren, moet tot een dwaalspoor leiden. Zo zou
men slechts op zoek gaan naar geestelijke en spiritualistische
lagen. Essentieel komt de vorm in de kunst slechts tot
leven, wanneer de kunstenaar of de toeschouwer het bestaan
van het afgebeelde 'aanraakt'. Niet enkel als 'cultuurgoed',
want de zintuiglijke en geestelijke ervaring vormen
een eenheid.
Deze beleving is in principe dezelfde,
onafhankelijk van het feit of een naaktfiguur, een oude
fabriekspoort of een abstract motief het onderwerp van
het schilderij is. De concentratie op de abstracte vorm
van de dingen is de oorzaak van de stilte in Wittevrongels
schilderijen. Hij toont geen gebeurtenissen. Wat gebeurt,
gebeurt met de ogen, is via de ogen te transformeren,
om zo de ontmoeting met onze innerlijke voorstellingen
en vormen tot stand te brengen. Door deze concentratie
op de vorm, krijgen dingen als een deur of een muur,
een intense aanwezigheid en maken ze tegelijkertijd
een ongelooflijk ruime indruk. Ook de herkenning is
nabij en zelfs de fantasie. Zo hebben we het allemaal
als kind ervaren, wanneer wij in de verschillende vormen
op de wand of het plafond een afschildering van onze
angsten en wensen zagen.
Muren, vensters, deuren. Wittevrongel
toont het alledaagse, doorheen een kosmos van lijnen
en kleuren. Zo is hij te situeren in een soort van 'anti-kunst',
die de vorm in de alledaagse werkelijkheid ontdekte.
Kunst is niet het hoge en verhevene. De waardigheid
van de vorm is overal, niet alleen in het uitzonderlijke
of het buitengewone. Daardoor verkrijgen zijn schilderijen
zelfs een zekere politieke bijbetekenis: ze tonen een
soort van democratie van de schoonheid der dingen. Het
bijzondere is overal. Diezelfde wanden, deuren en ramen
suggereren het thema van 'openen en sluiten'. Schijnbaar
overweegt het afgeslotene. Toch is de mogelijkheid van
het openen erg nabij en dat perspectief creëert
een merkwaardige spanning.
Een zeer levendige erotische kwaliteit
is niet alleen in de naaktfiguren van Wittevrongel aanwezig.
Met zijn Atelier-serie aquarelleerde hij een lichtvoetige
leidraad voor zijn kunst. Intensief en manifest worden
kachel, kast, verftube, bunsenbrander en gootsteen getoond
als vorm. Zonder formalisme. Een kleine naaktfiguur
in het schilderij verklaart de betekenis van het venster.
En telkens wordt ook op andere plaatsen het lokkende
en het afgeslotene, het harde en het zachte op een zeer
persoonlijke wijze gecontrasteerd. Onmiddellijke ervaringen,
de rijkdom van het alledaagse bestaan. De dingen op
die manier als vorm beschouwen, is wellicht een correctie
op een wereld die is ingesteld op functionaliteit en
consumptie.
|